معرفی اسانس پودری آویشن

ماهیت و منشأ اسانس آویشن

اسانس پودری آویشن یک ترکیب طعم دهنده و معطر صنعتی است که از گیاه آویشن (Thymus vulgaris) استخراج می شود. این گیاه از خانواده نعناعیان (Lamiaceae) بوده و بومی مناطق مدیترانه ای است.

اسانس آویشن به دلیل خواص ضد میکروبی و آنتی اکسیدانی قوی شناخته می شود. نوع پودری آن پایداری بیشتری نسبت به نوع مایع داشته و حمل و نقل آسان تری دارد. منشأ این محصول عمدتا از کشورهای ایران، ترکیه، اسپانیا، مراکش و ایتالیا است.

گیاه آویشن در مناطق کوهستانی و با آب و هوای نیمه خشک به خوبی رشد می کند.

اسانس پودری آویشن فاقد الکل و حلال های شیمیایی مضر بوده و برای مصارف خوراکی، آرایشی و بهداشتی تایید شده است. رنگ آن معمولا سبز مایل به زرد تا قهوه ای روشن است.

فرآیند تولید و تکنولوژی

تولید اسانس پودری آویشن شامل چندین مرحله دقیق است. ابتدا گیاه آویشن در زمان گلدهی کامل برداشت می شود. سرشاخه های گلدار گیاه خشک شده و سپس خرد می گردند.

استخراج اسانس از طریق روش تقطیر با بخار آب انجام می شود. در این روش، بخار آب از میان گیاه عبور کرده و ترکیبات فرار را با خود حمل می کند.

سپس مخلوط بخار و اسانس در مبدل های حرارتی سرد شده و دو فاز آب و اسانس از هم جدا می شوند. اسانس خالص حاصل به دستگاه خشک کن پاششی (اسپری درای) منتقل می شود.

در این مرحله اسانس مایع با مواد حامل مانند مالتودکسترین یا صمغ عربی مخلوط می گردد.

دمای هوای ورودی به خشک کن بین ۱۴۰ تا ۱۷۰ درجه سانتی گراد است. قطرات ریز محلول در محفظه خشک کن فوری تبدیل به پودر می شوند. در انتها پودر الک شده و در بسته بندی های آلومینیومی چند لایه قرار می گیرد.

ترکیبات و فرمولاسیون

اسانس پودری آویشن دارای ترکیبات شیمیایی متنوع و فعال است. مهمترین ترکیب موجود در آن تیمول (۳۰ تا ۵۰ درصد) است که خاصیت ضد میکروبی قوی دارد. کارواکرول (۵ تا ۲۰ درصد) دیگر ترکیب اصلی با خواص آنتی اکسیدانی می باشد. سایر ترکیبات شامل پاراسیمن، گاماترپینن، لینالول، بورنئول و سیمول هستند.

فرمولاسیون پودری شامل ۱۵ تا ۲۵ درصد اسانس خالص و ۷۵ تا ۸۵ درصد مواد حامل است. مواد حامل معمول شامل مالتودکسترین با معادل دکستروز ۱۰ تا ۲۰، نشاسته اصلاح شده و صمغ عربی می باشند.

ضد کیک های مجاز مانند سیلیس دی اکسید و تری کلسیم فسفات به میزان ۰.۵ تا ۱ درصد افزوده می شوند.

برخی فرمولاسیون ها حاوی آنتی اکسیدان های طبیعی مانند توکوفرول برای افزایش ماندگاری هستند. استانداردهای کیفی بر اساس فارماکوپه اروپا و آمریکا کنترل می شود.

پروفایل طعمی و عطری

پروفایل طعمی اسانس پودری آویشن بسیار قوی و متمایز است. نت اولیه یا هد نوت شامل رایحه تند، گرم و کمی تلخ با نت های گیاهی و کافور مانند است. در این لایه بوی آویشن تازه و علفی احساس می شود.

نت میانی یا هارت نوت طعم غالب تیمولی با نت های چوبی، خاکی و کمی شیرین دارد. در این مرحله نشانه هایی از مرزنجوش، پونه و رزماری ظاهر می گردد. نت پایه یا بیس نوت ماندگار و گرم با ته طعم ادویه ای و کمی فلزی است.

شدت عطر در هر گرم پودر معادل ۵۰ تا ۸۰ میلی گرم اسانس مایع تخمین زده می شود. طعم آن در ابتدا تند و تیز بوده و سپس کمی بی حسی خفیف روی زبان ایجاد می کند.

ماندگاری طعم در دهان طولانی و بیش از ۶۰ ثانیه است. این اسانس به دلیل قدرت بالا باید با دقت و در مقادیر کم استفاده شود.

کاربردها

اسانس پودری آویشن کاربردهای گسترده و متنوعی در صنایع مختلف دارد. در صنایع غذایی، برای طعم دهی به سوپ ها، سس ها، خورش ها، مارینادهای گوشت و مرغ، سوسیس و کالباس، پنیرهای طعم دار، کراکرهای گیاهی و نان های مخصوص استفاده می شود.

در صنعت غذاهای دریایی و کنسروها نیز کاربرد دارد. در صنایع دارویی، به دلیل خواص ضد میکروبی، در تولید شربت های سرفه، قرص های گلودرد، پمادهای ضدعفونی، خمیردندان ها و دهانشویه ها به کار می رود.

در صنعت آرایشی بهداشتی، در تولید شامپوهای ضد شوره، صابون های آنتی باکتریال، لوسیون های ضد جوش و دئودورانت ها استفاده می شود.

دوز مصرف معمول در محصولات غذایی ۰.۰۵ تا ۰.۵ درصد و در محصولات بهداشتی ۰.۱ تا ۱ درصد وزنی است. پایداری حرارتی آن تا ۲۰۰ درجه سانتی گراد بسیار خوب است.